9. Cyclonaliteit

Even samengevat:

  • De corioliskracht staat altijd haaks op de beweging van de wind.
  • Op hogere breedtegraden is de corioliskracht groter.
  • De gradiëntkracht is afhankelijk van de drukgradiënt.
  • De drukgradiënt is het drukverschil over een afstand.
  • De drukgradiënt is gedefinieerd in de richting van oplopende druk. De gradiëntkracht heeft de tegenovergestelde richting.

Dankzij wrijvingseffecten in de atmosfeer verandert de wind van richting: de lucht gaat in een cirkelvorm bewegen. Dat betekent er een kracht is die een middelpuntzoekende kracht levert.

De grootte van de middelpuntzoekende kracht die nodig is voor een cirkelbeweging is

    \[F_{mpz}= \frac {m \cdot {v^2}} r\]

Deze kracht wordt geleverd door de nettokracht als gevolg van de corioliskracht en de gradiëntkracht.

Windrichting in lagen

Cyclonaal en anticyclonaal

  • Cyclonale circulatie is een beweging in dezelfde richting als de rotatie van de aarde.
  • Anticyclonale circulatie is een beweging in tegenovergestelde richting van de rotatie van de aarde.
  • Aangezien de rotatierichting van de aarde afhankelijk is van de waarnemer (het halfrond) heeft is de draaiingsrichting afhankelijk van het halfrond.

Op het noordelijk halfrond is een bocht naar links is een draaiing tegen de klok in. Dit heet op het noordelijk halfrond cyclonaal. Een bocht naar rechts betekent een kloksgewijze draaiing. In de meteorologie heet dit anticyclonaal.

Buys-Ballot

Christophorus Buys Ballot, oprichter van het KNMI.

De wet van Buys-Ballot is een ezelsbrug om te onthouden hoe windrichting, en de krachten op de lucht samenhangen:

Op verschillende websites kom je varianten tegen van deze wet die in principe allemaal op hetzelfde neerkomen.